Onderzoek

Te verschijnen

‘De noodzaak van eenvoudig kijken. K. Schippers’ kunstkritiek in de ‘gouden’ jaren van de culturele journalistiek in Nederland, 1970-1980′, in: Spiegel der Letteren, 2026.

 

Boeken

2022 — Marjolein van Herten, Ted Laros, Jan Oosterholt & Marieke Winkler (red.), Cultuur en plein public. Emancipatie en cultuurparticipatie in de Lage Landen. Amsterdam: Amsterdam University Press.

2021 — Marieke Winkler, Marijke Malsch & Jan Willem Sap (red.), Nooit meer dansen? De veilige stad in tijden van pandemie. Den Haag: Boom Criminologie.

2021 — Erica van Boven & Marieke Winkler (eds.), The Construction and Dynamics of Cultural Icons. Amsterdam: Amsterdam University Press.

2018 — Jos Muijres & Marieke Winkler (red.), Tegen de schenen. Opstellen over hedendaagse Nederlandse en Vlaamse literatuur. Nijmegen: Vantilt.

Proefschrift

2017 — Marieke Winkler, Geleerd of niet. Literatuurkritiek en literatuurwetenschap in Nederland, sinds 1876. Proefschrift. Nijmegen: Radboud Universiteit Nijmegen.

Online beschikbaar via de Radboud Repository.

Special issues

2025 — Carlijn Cober, Esther Op de Beek, Tom Sintobin & Marieke Winkler (red.), ‘Niet te disciplineren: het gebruik van literatuur in andere vakgebieden‘, Nederlandse letterkunde, vol.30, nr.2/3, 2025.

2025 — Marieke Borren & Marieke Winkler (ed.), ‘Chimeras & Other Animals: The Cultural Imagination and Conceptualization of Human and Non-human Animals/Chimaera’s & andere dieren. De culturele verbeelding en conceptualisering van menselijke en niet-menselijke dieren’, LOCUS. Tijdschrift voor Cultuurwetenschappen, July 2025. Followed by Performance Program on October 24th, 2025 — in collaboration with Perdu:

2022/2023 — Martijn van den Burg & Marieke Winkler (red.), themadossier ‘De Dialoog’, LOCUS. Tijdschrift voor Cultuurwetenschappen.

2022 — Marjolein van Herten, Jilt Jorritsma & Marieke Winkler (ed.), special issue ‘Narratives & Climate Change’, Interférences littéraires/Literaire interferenties, vol. 27, no. 2.

2021 — Marieke Winkler & Nina Geerdink (red.), 25 jaar Nederlandse Letterkunde. Themanummer tijdschrift Nederlandse Letterkunde, vol.26, nr. 2/3.

Bijdragen aan boeken

2023 — Marieke Winkler & Marjolein van Herten, ‘Imaginaries of the Future City. Extrapolating Climate Change and Technological Cityscapes through Dutch Literary Fiction (2015-2021)’, in: Michael G. Kelly & Mariano Paz (eds.), Utopia, Equity and Ideology in Urban Texts. Fair and Unfair Cities. Literary Urban Series. Palgrave MacMillan. 2023. p.157-174.

2022 — Marieke Winkler, ‘Onderzoeker met een vurig feministisch hart. Over Vrouwenspiegel (1935) en de scholarly persona van Annie Romein-Verschoor’, in: Marjolein van Herten, Ted Laros, Jan Oosterholt & Marieke Winkler (red.), Cultuur en plein public. Emancipatie en cultuurparticipatie in de Lage Landen. Amsterdam: Amsterdam University Press. 2022.  p.79-99.

2022 — Marjolein van Herten, Ted Laros, Jan Oosterholt & Marieke Winkler, ‘Inleiding’, in: Ibidem (red.), Cultuur en plein public. Emancipatie en cultuurparticipatie in de Lage Landen. Amsterdam: Amsterdam University Press. 2022. p.7-19.

2021 — Marieke Winkler, ‘Een stille stad, vol verhalen. Een analyse van de literaire verwerking van de coronapandemie’, in: Marieke Winkler, Jan Willem Sap & Marijke Malsch, Nooit meer dansen? De veilige stad in tijden van pandemie. Den Haag: Boom Criminologie. 2021. p.287-303.

2021 — Marieke Winkler, Jan Willem Sap & Marijke Malsch, ‘Inleiding’, in: Marieke Winkler, Jan Willem Sap & Marijke Malsch, Nooit meer dansen? De veilige stad in tijden van pandemie. Den Haag: Boom Criminologie. 2021. p.6-13.

2021 — Esther Op de Beek & Marieke Winkler, ‘Nieuwe vormen van universiteitsliteratuur in Nederland’. In: Inge Arteel & Janna Aerts (red.). Campusfictie: literaire en intermediale constructies van de universitaire wereld. Brussel: Academia Press. 2021. p.181-197.

2021 — Erica van Boven & Marieke Winkler, ‘Introduction’. In: Erica van Boven and Marieke Winkler (eds.), The Construction and Dynamics of Cultural Icons. Amsterdam: Amsterdam University Press. 2021. p. 11-24.

2018 — Mathijs Sanders & Marieke Winkler, Paperbacks met pretentie. Over de reeks Kartons van uitgeverij Polak & Van Gennep (1961-1968)’. In: Lizet Duyvendak en Jan Oosterholt (red.), Uit de marge. Kanttekeningen bij de cultuurhistorische canon. Hilversum: Verloren. 2018. p.159-172.

2018 — Jos Muijres en Marieke Winkler, ‘Voorwoord’. In: Jos Muijres & Marieke Winkler (red.), Tegen de schenen. Opstellen over hedendaagse Nederlandse en Vlaamse literatuur. Nijmegen: Vantilt. 2018. p.7-9.

2018 — Marieke Winkler, ‘achter de coulissen van het theaterstuk Bewustzijn‘. Over Monkey business (2003) van Jan Lauwereyns’. In: Jos Muijres & Marieke Winkler (red.), Tegen de schenen. 2018. p.13-29.

2018 — Marieke Winkler, ‘Who was I? What was I?’ – Over Ivanov (2016) van Hanna Bervoets’. In: Jos Muijres en Marieke Winkler (red.), Tegen de schenen. 2018. p.159-171.

2018 — Marieke Winkler, ”Op rooftocht in de wereld’ – Over Circulaire systemen (2002) van Paul Bogaert’. In: Jeroen Dera & Carl De Strycker (red.), Bundels van het nieuwe millennium. Nederlandse en Vlaamse poëzie in de 21e eeuw. Nijmegen: Vantilt/Poëziecentrum. 2018. p.26-35.

2017 — Marieke Winkler, ‘Het haperend geheugen van de neerlandistiek: over neglected agents en de ‘Utrechtse school’. In: Marginalia. Samengesteld door Jeroen Dera & Alex Rutten. Utrecht: Pro-book.nl. 2017. p.67-76.

2015 — Marieke Winkler, ‘Le Mouchoir’. In: Anne Reverseau & Nadja Cohen (ed.) Petit musée d’histoire littéraire 1900-1950. The Impressions Nouvelles: Bruxelles. 2015. p.59-63.

2015 — Marieke Winkler, bijdragen over Paul van Ostaijen, Leo Vroman, C. Buddingh’, Armando & Sleutelaar, Louis Ferron en Peter Verhelst in: Nina Geerdink, Jos Joosten & Johan Oosterman (red.) De Leeslijst. 222 werken uit de Nederlandstalige literatuur. Nijmegen: Vantilt. 2015. pp.256-257; 258-259; 314-315; 324-325; 356-357; 416-417.

2014 — Marieke Winkler, ‘De (on)mogelijkheid van vermakelijk engagement. Over VSV of Daden van onbaatzuchtigheid (2012) van Leon de Winter’. In: Jos Muijres & Esther op de Beek (red.), Op de hielen. Opstellen over recente Nederlandse en Vlaamse literatuur. Vantilt: Nijmegen. 2014. p.33-52.

Artikelen

2025 — Carlijn Cober, Esther Op de Beek, Tom Sintobin & Marieke Winkler (red.), ‘Niet te disciplineren: het gebruik van literatuur in andere vakgebieden. Inleiding‘, Nederlandse letterkunde, vol.30, nr.2/3, 2025. p.103-114.

2025 — Marieke Winkler & Lina Samuelsson, ‘The Crisis of Criticism in a Changing Media Landscape. A Qualitative Analysis of Metacritical Statements on Journalistic Literary Criticism in the Netherlands and Sweden since 2007’, in: TNTL, Vol.141, issue 2, July 2025. p.126-154. https://doi.org/10.5117/TNTL2025.2.002.WINK

2025 – Marieke Winkler & Marjolein van Herten, ‘Gelaagde toekomst. De stad als palimpsest in De eerste hond in de ruimte (2010) en Gebied 19 (2023)’, in: Vooys, themanummer ‘In de stad’, 43.1, april 2025. p.28-37.

2022/2023 – Marieke Winkler, ”En de mensen konden alleen nog maar luisteren.’ Schrijvers van eenentwintigste-eeuwse klimaatliteratuur in dialoog met de zee‘, in: Martijn van den Burg & Marieke Winkler (red.), themadossier ‘De Dialoog’, LOCUS. Tijdschrift voor Cultuurwetenschappen, vol. 25, winter 2022/2023. [online]

2022 — Marieke Winkler, Marjolein van Herten & Jilt Jorritsma, ‘Introduction. Narratives and Climate Change: How to Imagine ’the Realism of our Time’? , in: Marjolein van Herten, Jilt Jorritsma & Marieke Winkler (ed.), special issue ‘Narratives & Climate Change’, Interférences littéraires/Literaire interferenties, vol. 27, no. 2, winter 2022. p.1-5.

2021 — Marieke Winkler & Nina Geerdink, ’25 jaar Nederlandse letterkunde. Inleiding’, in: Nina Geerdink & Marieke Winkler (red.), 25 jaar Nederlandse letterkunde, themanummer Nederlandse letterkunde, jaargang 26, nr. 2/3, 2021. p.113-137. https://doi.org/10.5117/NEDLET.2021.2-3.001.REDA

2021 — Marieke Winkler, ”De roep van het wonderdoende dal’. Over Schaduw der bergen (1935) van Antonie Donker (1902-1968)’. In: Zacht Lawijd. Literair-historisch tijdschrift. Jaargang 20, nr. 1, maart 2021. p.61-77.

2020 — Marjolein van Herten & Marieke Winkler, ”Niet de verklaring, maar het raadsel’. Klimaatfictie in Nederland’. In: Armada, tijdschrift voor wereldliteratuur. Themanummer Klimaatfictie. Jaargang 19, nr. 72, aug-sept 2020. p.16-18.

2020 — Marieke Winkler & Mathijs Sanders, ‘Nieuwe wegen voor de Moderne Nederlandse Letterkunde’. In: TNTL. Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 136(1). 2020. p.55-64.

2018 — M.F. Winkler, ‘Criticism in the History of the Modern Humanities. The Case of Literary Studies in the Late 19th and Early 20th Century Netherlands’. In: History of Humanities 3(2). 2018. p.303-325.

2018 — Marieke Winkler, ‘De lezer in Frankenstein’. Gepubliceerd op LOCUS. Tijdschrift voor Cultuurwetenschappen, 13/10/2018. [online publicatie]

2018 — Marieke Winkler, ‘Betrokken en/of gedistantieerd? Kritiek als houding en handeling in de moderne geesteswetenschappen en Nederlandse letterkunde’. In: Vooys 36(1). 2018. p.8-17.

2014 — Marieke Winkler, ‘‘De vraag is deze: waarom is een akademisch neerlandicus zulk een heel ander mens dan een nederlands letterkundige?’ Literatuurkritiek en literatuurwetenschap: het hoogleraarschap van Albert Verwey (1865-1937)’. In: Nederlandse Letterkunde 19(2). 2014. p.97-128.

2013 — Marieke Winkler, ‘The Literary Scholar as Literary Critic? How the Study of the Relation between the Academic and the Public Discourse on Literature can Help to Understand the Function and Value of Literary Studies‘. In: K. Földváry (red.), International Research Universities Network and Catholic Universities Partnership Graduate Students’ Conference Conference Proceedings. Piliscsaba: Pázmány Péter Catholic University. 2013. p.45-49.

2013 — Marieke Winkler, ‘Interpretatie en/of patroon? Over Het einde van de geesteswetenschappen 1.0 en het onderscheid tussen kritiek en wetenschap’. In: Vooys 31(1). 2013. p.31-41.

2012 — Marieke Winkler, ‘Naar een nieuwe Laocoön. Het onderscheid tussen beeldende kunst en literatuur van Lessing tot Greenberg’. In: Kunstlicht. Wetenschappelijk tijdschrift voor beeldende kunst, beeldcultuur en architectuur 33(2/3). 2012. p.9-19.

2009 — Marieke Winkler, ‘Authenticiteit of creative recycling? Over een heruitgave van het ondergrondse tijdschrift De Schone Zakdoek (1941-43) en het aura-begrip van Walter Benjamin‘. In: Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 119(2). 2009. p.217-235.

2009 — Marieke Winkler, ‘Cyberpoetics. Inleiding’. In: Frame. Tijdschrift voor literatuurwetenschap 21(1). 2009. p.5-14.

2008 — Marieke Winkler, ‘De schaduw van de Zuivere Lyriek: Over de relatie van Paul van Ostaijens ‘Gebruiksaanwijzing der Lyriek’ en de poëzie van Hans Favery’. In: Vooys 29(1). 2008. p.26-39.

Voorwoord/redactioneel (tijdschrift)

2022 — Marieke Winkler & Martijn van der Burg, ‘Redactioneel‘, themadossier ‘De Dialoog’. In: LOCUS. Tijdschrift voor Cultuurwetenschappen, 03/12/2022.

2019 — Marieke Winkler, ‘Redactioneel’, themadossier  Culturele Plaatsen’. In: LOCUS. Tijdschrift voor Cultuurwetenschappen, 04/06/2019.

2019 — Femke Kok & Marieke Winkler, ‘Redactioneel’, themadossier ‘De Biografie’. In: LOCUS. Tijdschrift voor Cultuurwetenschappen, 13/10/2019.

2010 — Marieke Winkler, ‘Literatuur en muziek. Voorwoord’. In: Frame. Tijdschrift voor literatuurwetenschap 23(2). 2010. p.5-7.

2010 — Marieke Winkler, ‘Graphic Novel. Voorwoord’, In: Frame. Tijdschrift voor literatuurwetenschap 23(1). 2010. p.5-7.

2009 — Marieke Winkler, ‘Queerstudies. Voorwoord’. In: Frame. Tijdschrift voor literatuurwetenschap 22(2). 2009. p.5-7.

Vakpublicaties

2024 — Marieke Winkler, ‘Esther Naomi Perquin. Servetten halfstok‘. In: Lexicon van Literaire Werken. Aflevering 137, maart 2024, p.37-46.

2023 — Marieke Winkler, ‘De kracht van poëzie in prozaïsche tijden’. Gepubliceerd op neerlandistiek.nl, 21/4/2023.

2020 — Marieke Winkler, ‘Nachtegalen op hopen van compost. De stad van de toekomst in Niemandslandnacht (2018) van Annemarie Estor’. Gepubliceerd op ou.nl en neerlandistiek.nl, 05/02/2020.

2019 — Marieke Winkler, ‘Willem Jan Otten. Gerichte gedichten’. In: Lexicon van Literaire Werken. Aflevering 117, maart 2019. p.27-37.

2019 — Marieke Winkler, ‘Revanche van de podiumpoëzie. Tom Lanoye als poëzieperformer’. Gepubliceerd op ou.nl en neerlandistiek.nl, 02/02/2019.

2017 — Marieke Winkler, ‘Jan Lauwereyns. Hemelsblauw‘. In: Lexicon van Literaire Werken. Aflevering 112, december 2017. p.27-36.

2017 — Marieke Winkler, ‘Criticus of wetenschapper? Onderzoek naar de disciplinaire identiteit van de letterkundige neerlandistiek’. In: VakTaal. Tijdschrift van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek 30(3). 2017. p.18-19.

2017 — Marieke Winkler, ‘Een voetnoot bij de toekomst van de letterkundige neerlandistiek’. Jubileumbijdrage gepubliceerd op Neerlandistiek.nl, 08/06/2017.

2015 — Marieke Winkler & Lina Samuelsson, ‘Literaire kritiek: man niet overal aan de macht’. Gepubliceerd op Neder-L, 13/05/2015.

2014 — Marieke Winkler, ‘Het raadsel van academisch schrijven’. Gepubliceerd op Neder-L, 27/10/2014.

Recensies (academisch)

2022 — ‘De eigenzinnigheid van Anbeek gevierd’, bespreking van Letterkunde met lef. Ton Anbeek als onderzoeker en criticus (2020), in: Spiegel der Letteren 64.1 (2022), p.92-94. 

2018 — ‘Over Lezen in de Lage Landen: Studies over Twee Eeuwen Leescultuur’. In: De Gulden Passer 96(2). 2018. p.354-355.

2018 — ‘Elsschot herontdekt’. In: Spiegel der Letteren nr.3/4. 2018. p.275-277.

2016 — ‘Een veelzijdig en vooral katholiek leven’. Bespreking van de biografie Heraut van de katholieke herleving: Gerard Brom 1882-1959 (2015) van Paul Luykx. In: Spiegel der Letteren 58(2). 2016. p.313-316.

2014 — ‘Bookreview Levinas, Storytelling and Anti-Storytelling’. In: Ethical Perspectives 21(2). 2014. p.302-307.

2012 — ‘Spel of gevecht met onorigineel materiaal?’ Recensie van Paul Claes’ Echo’s echo’s. De kunst van de allusie (2011) en Vechten met de engel. Herschrijven in de Nederlandse literatuur (2009) onder redactie van Ben van Humbeeck, Valerie Rouseau & Cin Windey. In: Spiegel der Letteren 54(2). 2012. p.397-401.

Overig

‘Universitair docent Marieke Winkler over het onderzoeksprogramma ‘De Veilige Stad’ en de bundel Nooit meer dansen?‘. Gepubliceerd op blog.boomdenhaag.nl, 12/11/2021.

Valkenberg moet de Huizinga-lezing kritisch lezen’. Opinie. In: de Volkskrant, 16/08/2017.

Een cultuurwetenschapper vertelt waarom cultuur zo belangrijk is’. Interview met VICE, gepubliceerd op 01/04/2017.

Levend verleden’. Een gesprek met prof.dr. J. Van Hulst (1911). Gepubliceerd op Wintertuin heeft een verhaal, 15/03/2017.

Een geloofwaardig verhaal’. Gepubliceerd op Wintertuin heeft een verhaal, 11/10/2016.

Wat onderbelicht blijft. Over Achter de Verhalen 2016′. Gepubliceerd op Wintertuin heeft een verhaal, 09/05/2016.

De schrijver van de toekomst kent zijn verleden’. Gepubliceerd op Wintertuin heeft een verhaal, 27/07/2015.

(met Lina Samuelsson) ‘Boeken’. Opinie. In: NRC Handelsblad, 20/04/2015.

Geen standbeeld voor de criticus’. Gepubliceerd op online opinieplatform deFusie, 16/09/2014.

MA-scriptie

‘De metamorfoses van Laocoön. Woord & beeld interactie in De Schone Zakdoek (1941-1943) en Barbarber (1958-1972)’. Universiteit Utrecht, 2008.