{"id":181,"date":"2013-04-17T09:15:57","date_gmt":"2013-04-17T09:15:57","guid":{"rendered":"http:\/\/mariekewinkler.wordpress.com\/?p=181"},"modified":"2013-04-17T09:15:57","modified_gmt":"2013-04-17T09:15:57","slug":"hoe-nieuw-zijn-de-nieuwe-vragen-van-de-computationele-literatuurwetenschap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/?p=181","title":{"rendered":"Nieuwe vragen"},"content":{"rendered":"

\"sote001stru01_01_tpg\"<\/a><\/p>\n

Hoe nieuw zijn de nieuwe vragen van de computationele literatuurwetenschap?<\/strong><\/p>\n

Rens Bod reageerde op zijn weblog De vergeten wetenschappen<\/a><\/strong>\u00a0op mijn artikel\u00a0‘Interpretatie en\/of patroon? Over\u00a0Het einde van de geesteswetenschappen 1.0<\/i>\u00a0en het onderscheid tussen kritiek en wetenschap’ waarin ik zijn afschaffing van de geesteswetenschappen \u00e0 la Wilhelm Dilthey in historische context plaats en me afvraag of een heroverweging van de ‘oude’ geesteswetenschappelijke vraag niet beter zou zijn.\u00a0Bod schrijft in zijn reactie onder andere:<\/p>\n

“Dankzij het patroonzoeken en de digitale analyse van enorme hoeveelheden “big data” (bv. miljoenen boeken, kunstwerken of muziekstukken) worden vragen opgeroepen die\u00a0zonder de computer niet eens gesteld hadden kunnen worden, laat staan beantwoord.<\/p>\n

Wat betekent het bijvoorbeeld als we menselijke oordelen over literaire kwaliteit met de computer kunnen modelleren? En wat betekent het als we universele patronen in muziek hebben gevonden? Deze “big patterns” hebben we ondertussen weliswaar gedetecteerd, maar inzicht in de betekenis van dit soort patronen wordt nog node gemist. Hier is sprake van een onontgonnen terrein dat, in weerwil van wat Marieke Winkler stelt, in niets lijkt op het vakgebied der letterkundige neerlandistiek van een eeuw geleden.”<\/p>\n

Bod stelt hier dat de nieuwe digitale technieken ertoe hebben geleid dat de computationele geesteswetenschappen totaal nieuwe vragen opwerpt. De vraag naar literaire kwaliteit bijvoorbeeld wordt op dit moment onderzocht in het project ‘The riddle of literary quality<\/a><\/strong>‘. Dit project hoopt met behulp van de computer antwoord te kunnen geven op de vraag welke eigenschappen een roman moet hebben om als literatuur te worden beoordeeld. De beschrijving van het project poneert dat deze vraag nog nauwelijks onderzocht is, een twijfelachtige uitspraak. Sinds New Criticism<\/i>\u00a0in de jaren ’60 grote invloed ging uitoefenen op de Nederlandse literatuurwetenschap wordt onderzocht wat literatuur tot literatuur maakt. Men hoort in de projectomschrijving van ‘The riddle of literary quality’ de echo van een structuralist als S\u00f6temann, die in De structuur van Max Havelaar<\/i> (1973) schrijft ‘dat het in beginsel mogelijk is (…) in een literair kunstwerk objectief de aanwezigheid aan te tonen van de grondslagen van een waarde-oordeel’. (11)<\/p>\n

Een ander voorbeeld dat me te binnen schiet: in haar oratie ‘De stijl van R<\/strong><\/a>‘ neemt Karina van Dalen-Oskam letterlijk een oude vraag op. Er is al veel gespeculeerd over welk aandeel Betje Wolff of Aagje Deken nu had in het door hen samen uitgegeven werk. In 1984 schrijft biograaf Buijnsters dat het even \u2018onmogelijk\u2019 als \u2018zinloos\u2019 is om middels een sorteerproef definitief te bepalen hoe het zit. Van Dalen-Oskam gaat de uitdaging aan en laat in haar oratie zien hoe zij de computer gebruikt om er achter te komen hoe de auteurs het werk verdeelden in hun gezamenlijk geschreven briefroman Sarah Burgerhart<\/i> (1782). Haar conclusie is uiteindelijk dat \u2018de briefromans (…) het resultaat [zijn] van intensieve samenwerking van twee vrouwen die ook ten tijde van hun debuut al voorbeeldig op elkaar waren ingespeeld.\u2019 (17) Voor een dergelijke conclusie lijkt mij de computer niet van doorslaggevend belang.<\/p>\n

Fundamenteler is echter, de constatering dat het vooralsnog wel meevalt met het stellen van nieuwe (spannende) vragen. Het zoeken naar patronen en het interpreteren van unieke, context-gebonden fenomenen is wat de geesteswetenschappelijke arbeid bij uitstek karakteriseert. Bod meent dat ik het vernieuwende van de digitale aanpak onderschat. Wat ik in mijn artikel vooral bepleit is dat we ons door de komst van een nieuwe techniek -waarvan ik de talloze nieuwe mogelijkheden die het kan bieden voor geesteswetenschappelijk onderzoek geenszins betwijfel- niet moeten laten afleiden van dat waar het binnen de geesteswetenschappen om gaat: het bestuderen van het unieke, zo men wil subjectieve, op een objectieve manier. De vraag \u2018welke eigenschappen moet een roman hebben om literatuur te worden genoemd?\u2019 leert ons minder over ons mens-zijn dan de vraag wie op een bepaald moment en in welke setting bepaalde wat goede literatuur was (\u00e9n wat niet), en vooral: waarom? Wat betekent \u2018goed\u2019 of \u2018slecht\u2019 hier? Kan dat met de computer worden vastgesteld?<\/p>\n

Lees het artikel ‘Interpretatie en\/of patroon<\/a><\/strong>‘ hier.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hoe nieuw zijn de nieuwe vragen van de computationele literatuurwetenschap? Rens Bod reageerde op zijn weblog De vergeten wetenschappen\u00a0op mijn artikel\u00a0‘Interpretatie en\/of patroon? Over\u00a0Het einde van de geesteswetenschappen 1.0\u00a0en het onderscheid tussen kritiek en wetenschap’ waarin ik zijn afschaffing van de geesteswetenschappen \u00e0 la Wilhelm Dilthey in historische context plaats en me afvraag of een […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":183,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,21,27,30,42],"tags":[],"class_list":["post-181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artikel","category-e-humanities","category-geesteswetenschappen","category-kritiek","category-nederlandse-literatuur"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=181"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/181\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}