{"id":246,"date":"2013-09-30T16:10:16","date_gmt":"2013-09-30T16:10:16","guid":{"rendered":"http:\/\/mariekewinkler.wordpress.com\/?p=246"},"modified":"2013-09-30T16:10:16","modified_gmt":"2013-09-30T16:10:16","slug":"terug-naar-de-tekst-i","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/?p=246","title":{"rendered":"Terug naar de tekst I."},"content":{"rendered":"

\"800px-Blocksatz\"<\/a>In het voorwoord van zijn boek Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur<\/i>\u00a0 (2013) schrijft Thomas Vaessens dat hij specifiek gekozen heeft voor een benadering die een \u2018terugkeer naar de tekst\u2019 betekent. \u2018[W]aar veel literatuurwetenschappelijk onderzoek de laatste decennia gericht was op de instituties om de literatuur heen (de kritiek, de uitgeverij, het boekbedrijf en het gedrag van verschillende actoren in het veld, waaronder ook de schrijver)\u2019 richt Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur<\/i>\u00a0 zich in de eerste plaats op \u2018de bijzondere aard, functies en effecten van de literaire tekst.\u2019 (12) In Vaessens\u2019 literatuurgeschiedenis staat met andere woorden niet de context<\/i> centraal maar de tekst<\/i> zelf.<\/p>\n

Er zijn al langer geluiden te horen die een terugkeer naar de tekst voorstaan. In 1996 schreef Frank Hellemans in Mediatisering en Literatuur. Een moderne, mediavergelijkende literatuurgeschiedenis<\/i>\u00a0 bijvoorbeeld dat de aandacht van literatuuronderzoekers al te snel uitgaat naar vormen van \u2018afgeleide of secundaire mediatisering\u2019. Die vormen betreffen volgens Hellemans extra-literaire fenomenen die eerder onder de noemer van commercialisering vallen dan onder de noemer cultuur. Het is duidelijk hoe Hellemans deze benadering beoordeelt: \u2018het beeld van de schrijver in de media [dringt] het werk als dusdanig op de achtergrond, terwijl precies het literaire werk toch op de eerste plaats datgene is waar het in de literatuur om gaat\u2019. \u00a0(13)<\/p>\n

Van recentere datum is Dani\u00ebl Rovers\u2019 essay \u2018Let\u2019s talk about text, baby<\/a><\/strong>\u2019 verschenen op 30 oktober 2012 op deReactor. \u00a0<\/i>In deze programmatische tekst\u00a0 wordt o.a. het werk van sociologisch geori\u00ebnteerde literatuurwetenschappers als Gilles Dorleijn en Jos Joosten onder de loep genomen. Rovers stelt vast: \u2018Binnen het vakgebied van Joosten, de Nederlandse letterkunde, hield men zich de laatste twintig jaar bijvoorbeeld steeds minder met de literaire tekst zelf bezig, en onderzocht in plaats daarvan de sociologische inbedding van literaire teksten.\u2019 Volgens Rovers focust dit type literatuuronderzoek zich te eenzijdig op de (sociale) context, te eenzijdig, omdat het ten koste gaat van de aandacht voor de literaire tekst zelf. Deze stelling werd verder uitgediept in een onlangs gehouden debat-avond in Perdu waar onder het thema \u2018Radicaal lezen<\/a><\/strong>\u2019 naast Rovers, ook Johan Sonnenschein, Aukje van Rooden, Gijsbert Pols en Gaston Franssen hun visie op dit onderwerp naar voren brachten.<\/p>\n

Een laatste voorbeeld is de Call for Papers<\/a><\/strong> voor het komende Achter de Verhalen congres (26-28 maart 2014). De organisatie van deze vijfde editie van Achter de Verhalen stelt de vraag naar de plaats van de tekst in de modern-letterkundige neerlandistiek. Die vraag wordt zeer specifiek gesteld: moeten teksten \u2018hun plaats heroveren in de literatuurstudie\u2019 of \u00a0\u2018zijn zij nooit weggeweest\u2019 en kunnen zij \u2018zonder complexen met andere onderzoeksobjecten\u2019 gecombineerd worden\u2019? In de sessieomschrijvingen komen achtereenvolgens literaire \u2018aspecten\u2019 aan bod (stijl, ruimte, personages), verschillende \u2018invalshoeken\u2019 (discoursanalyse, ideologiekritiek) en \u2018transformaties\u2019 (adaptatie, vertaling, teksteditie). Contextuele aspecten zoals de lezer (receptie-onderzoek) en het literaire veld (institutioneel onderzoek) ontbreken nagenoeg in de sessie-omschrijvingen.<\/p>\n

De wens om terug te keren naar de tekst wordt in alle genoemde voorbeelden (meer of minder expliciet) vergezeld van een \u2018afkeer\u2019 voor een contextgerichte, in het bijzonder sociologische, benadering van literatuur. Toch is het mij niet altijd duidelijk wat die zogenaamde sociologische benadering waartegen men ageert precies<\/i> inhoudt en waarom zij een tekstgerichte benadering in de weg zou staan. Zoals James F. English in 2010 al opmerkte in New Literary History<\/em><\/a><\/strong>:<\/p>\n

\u201cThere are so many intersections and openings, so many parallel projects of research, so many forms of literary study that rely on sociological thought, and so many forms of sociology that confront the literariness of their own objects and procedures, that the real question today is not whether of even why, but how. How can sociology and literature best take advantage \u2013 institutionally as well as intellectually \u2013 of their polymorphic and often underacknowledged but nonetheless durable partnership?\u201d<\/p>\n

De OSL organiseert vanaf november 2013 de cursus \u2018New Sociologies of Literature<\/a><\/strong>\u2019 en neemt het citaat van James F. English als leidraad voor de bijeenkomsten. Ik vermoed dat rekenschap van het antwoord op English\u2019 vraag het debat over \u2018de terugkeer naar de tekst\u2019 wel eens op een heel ander spoor kan zetten. Na het volgen van deze cursus, of allicht al tijdens, hopelijk dus meer over de terugkeer naar de tekst.<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In het voorwoord van zijn boek Geschiedenis van de moderne Nederlandse literatuur\u00a0 (2013) schrijft Thomas Vaessens dat hij specifiek gekozen heeft voor een benadering die een \u2018terugkeer naar de tekst\u2019 betekent. \u2018[W]aar veel literatuurwetenschappelijk onderzoek de laatste decennia gericht was op de instituties om de literatuur heen (de kritiek, de uitgeverij, het boekbedrijf en het […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":249,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,62],"tags":[],"class_list":["post-246","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-sociologie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/246","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=246"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/246\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mariekewinkler.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}